على زمانى قمشه اى

173

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

ديگر از اشعار معروف بهائى ، قصيدهء او در مرثيهء پدرش و نيز قصيده‌اى در استقبال از قصيدهء پدرش مىباشد كه مورد اقتفا و استقبال شعراى پس از وى قرار گرفته است . نمونه‌اى از اين استقبال‌ها به همراه متن قصيده در نزهة الجليس آمده است . قصيدهء غديريهء او نيز كه شيخ على مقرى آن را تضمين كرده او را در رديف شعراى غدير قرار داده است . بهائى در ارجوزه‌سرايى نيز مهارت داشت و دو ارجوزهء شيوا يكى در وصف شهر هرات به نام هراتيه يا الزّاهرة و ديگر ارجوزه‌اى عرفانى موسوم به رياض الارواح از وى باقىمانده است . دوبيتىهاى عربى شيخ نيز از شهرت و لطافت بسيارى برخوردار بوده كه بيشتر آنها در اظهار شوق نسبت به زيارت روضهء مقدّسه معصومين عليهم السّلام است . شيخ محمد رضا فرزند شيخ حرّ عاملى ( متوفّى 1110 ) مجموعهء لطيفى از اشعار عربى و فارسى شيخ بهائى را در ديوانى فراهم آورده است . اشعار عربى وى اخيرا با تدوين ديگرى نيز به چاپ رسيده است . بخش مهمى از اشعار عربى بهائى ، لغز و معمّاست . از بررسى شيوهء نگارش بهائى در اكثر آثارش ، اين نكته هويداست كه وى مهارت فراوانى در ايجاز و بيان معمّاآميز مطالب داشته است . وى حتى در آثار فقهىاش اين هنر را به كار برده كه نمونهء بارز آن رسائل پنج‌گانهء الاثناعشريه است . اين سبك نويسندگى در خلاصة الحساب ، فوائد الصمديّة ، تهذيب البيان ، و الوجيزة فى علم الدراية آشكارتر است . بهائى تبحّر بسيارى در صنعت لغز و تعميه داشته و رسائل كوتاه و لغزهاى متعدّد و معروفى به عربى از وى به‌جا مانده است ، مانند : لغز الزبدة ( لغزى است كه كلمهء زبده از آن به دست مىآيد ) ، لغز النحو ، لغز الكشّاف ، لغز القانون ، لغز الصمدية ، لغز الكافية ، و فائدة . در كشكول نيز لغزهايى فراوانى آمده است . تذكره‌نويسان لغز معروفى از بهائى نقل كرده‌اند كه نام « على »